Hasanxon Yahyo Abdulmajid
TEJAMKOR KAM BO‘LMAYDI
Kecha bir hadis o‘qib qolim. Unda bino qurishda keragidan ortiq sarf kishiga kulfat bo‘lishi ta’kidlanadi. Hozirda biz aynan shu nasihatga amal qilishga juda muhtojmiz. Binolarga sarf haddan oshib ketdi, ularni isitish, ushlab turish, ta’mirlash yana ish va buning evaziga boshqa zarur vazifalarga ulgirmay qolmoqdamiz.
Tejamkor kam bo‘lmaydi
Kecha bir hadis o‘qib qolim. Unda bino qurishda keragidan ortiq sarf kishiga kulfat bo‘lishi ta’kidlanadi. Hozirda biz aynan shu nasihatga amal qilishga juda muhtojmiz. Binolarga sarf haddan oshib ketdi, ularni isitish, ushlab turish, ta’mirlash yana ish va buning evaziga boshqa zarur vazifalarga ulgirmay qolmoqdamiz.
Yevropa safarida kuzatganlarimdan va menga ma’qul kelgan narsalardan biri - ular iqtisodiy, ilmiy va siyosiy jihatda bizdan bir necha barobar ustun bo‘lsa da, bizdek pul sarflashmas ekan. Har bir ishida tejmakorlik ko‘rasiz.
Shaharlar oddiy, baland imorat juda kam, bino, shart-sharoit, ta’lim va matbuotda poytaxt bilan qishloqning deyarli farqi yo‘q.
Berlinda tunda shaharning qorong‘uligini ko‘rib dastlab juda hayron bo‘ldim. Keyin tushundimki, hatto shunda ham ular tejamkorlik qilishar ekan. Eng asosiysi, shaharni jim-jimador chiroqlar bilan yoritib, keyin sanoatga tok topolmay, qayerlardadir chiroq o‘chti qilib yurishmas ekan.
Uylarni isitish tizimida ham tejamkorlik ustuvor, xonalar ham katta emas. Jimjimdor narsa ko‘rmaysiz. Qulay va pokiza.
Buning evaziga ularda ishlab chiqarish va sanoat, ilmiy tadqiqotlarga zo‘r berilgan. Har bir qishloqda zavod-fabrika, institutlar bor.
Birgina Tubengen universitetida 30.000 talaba o‘qirkan. Bu hududda aholi soni o‘zi 90.000 ekan. Bu xalqaro universitetning binosi ham juda sodda, betakalluf, ammo shinam va ilm uchun yetarli sharoit yaratilgan. U yerdagi kutubxonada qo‘lyozmalar qo‘zqorachig‘idek asrovda ekan. Men mas’ullardan bitiruvchilarni ish bilan ta’minlashda muammo yo‘qmi deb so‘radim. Ular yo‘q, aksincha, hozir bizda chet eldan kelgan talabalar ham ishlab qolishmoqda, deb javob berdi.
Tejakorlik evaziga aholi o‘rtasida iqtisodiy tenglik ham barqaror. Uylar bir-biriga o‘xshash, o‘rtahol. Bir tarafda juda hashamatli binolar, boshqa tarafda xarob kulbalar turmaydi. Shahardagi uylar bilan qishloqdagi binolar o‘rtasida katta farq yo‘q. Aholining ilmiy saviyasi ham, iqtisodiy imkoniyati ham, dunyoqarashi ham, usti-boshi ham tenglashgan. Qo‘pol qilib aytganda, birorta odamni «qishloqi» deya olmaysiz. Turkiyada ham taqriban shu holat bor. Yurtning kelajagini o‘ylasak, biz ham tejamkorlik yo‘lini tutishimiz darkor.
Xullas, birgina hadis misolida kim qanday amal qilmoqda va nima natija olmoqda, bir mulohaza qilib ko‘rish mumkin.
Hikmat mo‘minning istab yurgan narsasi, balki ushbu satrlardan xalqimizga biror foyda yetsa, ajabmas