Hasanxon Yahyo Abdulmajid
INSON MA’NAVIYATGA HAMISHA MUHTOJ QOLAJAK
Alloh insonga shunday ruh berganki, uni aldab bo‘lmaydi va uni moddiyat bilan egallash imkoni ham yo‘q. Shuning uchun ham ruhi tirik har qanday odam, har qanday jamiyat go‘zal xulq, odamiylikka oshufta, ma’naviy olamga talpinadi. Bugun falastinliklarning sabotini ko‘rib Islomga kirayotganlar so‘zimizning yaqqol misolidir.
INSON MA’NAVIYATGA HAMISHA MUHTOJ QOLAJAK
Chikago universiteti ustozlaridan, siyosiy fanlar professori Jon Mirshaymer ta’kidlashicha, jahon afkor ommasida Isroilga qarshi kayfiyat keskin ortgan. Joriy yilning 7‑13 oktyabr kunlari olib borilgan so‘rovnomalarda dunyo xalqarining 69% falastinliklarni, 31% Isroilni qo‘llab‑quvvatlagan. 13 oktyabrdan 25 noyabrgacha Falastinni qo‘llovchilar 95%ga ko‘tarilib, dunyoda faqat 5% odam Isroilning tarafida. Bu esa Isroilning xalqaro miqyosda juda katta muvaffaqiyatsizlikka yuz tutganini, yillar qilgan mehnati bir zumda habata bo‘lib, ko‘zlagan maqsadlariga teskari natijalarga mubtalo bo‘lganini bildiradi.
Ta’kidlash o‘rinliki, ushbu xulosalar muallifi Jon Mirshaymer dunyoda siyosatshunoslik va jamiyatshunoslik sohalari bo‘yicha eng yetakchi va mashhur shaxslardan hisoblanadi.
Bu xabarni boshqalar ham aytayotgan bo‘lsa kerak. Biroq men shunchaki xabar yetkazmoqchi emasman. Ta’kidlamoqchi bo‘lganim shuki, dunyoda hamma narsani pul bilan, kuch bilan, tashviqot bilan hal qilsa bo‘ladi, degan kimsalar adashadi. Odamni hayvondan bo‘lgan degan xayol bilan ish tutadigan dahriylar kun kelib orzulari sarobga aylanganiga o‘zlari guvoh bo‘lishdi va yana shunday bo‘laveradi. Sababi ‒ Alloh taolo bashariyatni ma’naviyat sohibi etib yaratgan va Uning yaratganini boshqasi o‘zgartira olmaydi.
Alloh insonga shunday ruh berganki, uni aldab bo‘lmaydi va uni moddiyat bilan egallash imkoni ham yo‘q. Shuning uchun ham ruhi tirik har qanday odam, har qanday jamiyat go‘zal xulq, odamiylikka oshufta, ma’naviy olamga talpinadi. Bugun falastinliklarning sabotini ko‘rib Islomga kirayotganlar so‘zimizning yaqqol misolidir.
Hozirda ba’zi davlatlar moddiy manfaat uchun axloqdan, insoniylik me’yorlaridan voz kechmoqda. Buning badali hali qimmatga tushadi. Odatan ma’nan orqaga ketgan xalqlar moddiy tarafdan ham yutkazadi. Aksincha, to‘g‘rilik va ma’naviyat sohiblari esa iqtisodiy jihatdan ham o‘sib boraveradi.
Mustabid tuzumlar odamlarni hayvoniy hirslarga mubtalo etish, moddiy qaram qilish orqali xalqlarni insoniylikdan mosuvo etishga, hayvon kabi itoatgo‘y qilishga urinib keladi. Biroq Alloh taoloning irodasi barcha xohishlardan ustun, U yaratgan inson yana ma’naviyat oshig‘i bo‘lib qolaveradi.
Amerikada iqtisod qanchanalar muhim o‘rin tutmasin, moddiyatga qanchalar katta e’tibor berilmasin, insoniy jamiyat ma’naviyatsiz bo‘la olmasligini bilganidan jamiyatshunoslar buning tashvishin qilmoqda. Zotan, moddiyat hech qachon o‘zlikni ifoda eta olmaydi va davlat har qancha dunyaviylashmasin, axloqiy me’yorlarni inobatga olishga majburdir.
Qaysi bir jamiyat o‘zini tutib turishni, kuchli bo‘lishni, yuksalishni istasa, ma’naviyatga e’tibor berishi, adolatli bo‘lishi shart. Ma’naviyatning moddiy olam farovon bo‘lishida ham o‘rni katta. Faqat bu haqiqatni moddiyat pardasi ko‘zini ko‘r qilgan kimsalargina payqamasligi mumkin. Tarixda moddiy taraqqiy etgan davlatlar emas, ma’naviy yuksalgan xalqlar uzoq yashagan va o‘zidan yaxshi iz qoldirgan. Bunga bugungi dunyo ham ochiq guvoh. Yashasak, yana ko‘ramiz.