Hasanxon Yahyo Abdulmajid
OTA‑ONAM SIZGA FIDO BO‘LSIN, YO RASULALLOH!
Sahobai kiromlarning Rasululloh sollallohu alayhi va sallamga aytadigan eng qaynoq so‘zlari shu edi. Ushbu iborani ilk ko‘rganimda nega ular «O‘zim sizga fidoman», demay, «Bi abiy anta va ummiy» yoki «Fidaka abiy va ummiy», ya’ni «Ota‑onam sizga fido bo‘lsin, yo Rasulalloh!» deyishgan ekan, degan o‘y kelgan edi. Keyin bilsam, inson uchun ota‑onani fido qilish o‘zni fido qilishdan ko‘ra ancha qiyin, yuqori ish ekan. Chunki ota‑ona bevosita sha’ningiz hisoblanar ekan.
OTA‑ONAM SIZGA FIDO BO‘LSIN, YO RASULALLOH!
Sahobai kiromlarning Rasululloh sollallohu alayhi va sallamga aytadigan eng qaynoq so‘zlari shu edi. Ushbu iborani ilk ko‘rganimda nega ular «O‘zim sizga fidoman», demay, «Bi abiy anta va ummiy» yoki «Fidaka abiy va ummiy», ya’ni «Ota‑onam sizga fido bo‘lsin, yo Rasulalloh!» deyishgan ekan, degan o‘y kelgan edi. Keyin bilsam, inson uchun ota‑onani fido qilish o‘zni fido qilishdan ko‘ra ancha qiyin, yuqori ish ekan. Chunki ota‑ona bevosita sha’ningiz hisoblanar ekan.
Birov sizni haqorat qilsa, tahqirlasa, buni ko‘tarishingiz mumkin, ammo ota‑onangizga til tekkizsa, bunga hargiz chidab bo‘lmaydi. Ba’zan ota‑onangizni o‘zingiz ranjitishingiz, hatto ular bilan urishib qolishingiz ham mumkin. Ammo ularning sha’niga boshqa birov tajovuz qilishini hecham qabul qila olaysiz. Birov shaxsingizga tosh otsa, sizni mazax qilsa, buni unitib yubora olasiz, lekin ota‑onangizni tahqirlagan kimsani hech qachon kechira olmaysiz. O‘zligini yo‘qotmagan inson borki, ushbu xislat unda hech bir istisnosiz topiladi.
Ma’lumki, sahobi kiromlar sahroviy qavmlar qatori sha’n va g‘ururni himoya qilishda juda keskin bo‘lishgan. Ular bu yo‘lda bir emas, mingta jonni berishga ham tayyor edi. Ularning Islomdan oldingi jangu jadallari bunga eng yorqin dalil bo‘la oladi. Ammor ibn Yosir roziyallohu anhuning oilasi azobga solinganida u kishi o‘ziga qilingan har qanday haqoratu qiynoqlarga chiday bildi, ammo ota‑onasini azoblashlarini ko‘tara olmadi. Ha, o‘zligini yo‘qotmagan inson uchun ota‑ona ana shunday azizdir.
Boshqacha qilib aytganda, sahobalar uchun o‘z jonlari ota‑onalarining sha’nu sharaflari oldida juda ham arzimas narsa hisoblangan. Binobarin, ularning Rasululloh sollallohu alayhi va sallamga «Bi abiy anta va ummiy ‒ ota‑onam sizga fido bo‘lsin!» deya yuzlanishlari jonni fido qilishdan ko‘ra bir necha barobar zalvorli ish bo‘lgan. Bu iborani quyidagicha izohlash mumkin: «Ey Allohning Rasuli, biz ota‑onamizning sha’ni uchun bir emas, yuzta jonni fido qilishga tayyormiz. Biroq, biz uchun shunchalar qadrli bo‘lgan o‘sha ota‑onalarimizni siz uchun fido bo‘lsin, deymiz».
Shuni ham ta’kidlash o‘rinliki, sahobai kiromlar bu so‘zni shunchaki so‘zamollik, takalluf, ko‘ngil olish uchun yoki ongsiz ravishda, faqat his‑tuyg‘ular jo‘shib ketganidan yoxud til uchida aytilgan gap emas edi, balki qalb qo‘ridan beixtiyor otilib chiqqan, ongli ravishda aytilgan samimiy dilso‘zlari edi. Bu ifoda o‘z navbatida ularning Rasululloh sollallohu alayhi va sallamga nisbatan sevgilari ota‑onalariga bo‘lgan muhabbatlaridan ustun bo‘lganidan ham darak berar edi. Zero, ular Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning haqlari ummat ustida ota‑onaning haqqidan ham ustun ekanini tushunib yetishgan edi. Biz ham ushbu haqiqatni anglab yetishimiz lozim.
Ochig‘ini aytganda, har qanday mo‘min kishi Nabiy sollallohu alayhi va sallamni tanigan sari, u zotning bashariyat uchun qilgan fidokorliklari, olamlarga taqdim etgan yaxshiliklarini bilgani sari u zotni sevib boraveradi va beixtiyor «Ota‑onam sizga fido bo‘lsin, yo Rasulalloh!» deb yuboradi. Yana ham aniqrog‘i, shunday degisi kelaveradi.
Keling, biz ham Robbimiz madh etgan, rozi bo‘lgan sahobai kiromlarning mazkur iboralarini ishlatishga o‘rganaylik, shoyad ulardek hidoyat topsak.
OTA‑ONAM SIZGA FIDO BO‘LSIN, Yo RASULALLOH!