Hasanxon Yahyo Abdulmajid
HAYIT TAKBIR-U TAHLIL KUNIDIR
Hayit kuninig odoblaridan va amallaridan biri takbir aytishdir. Takbir aytish deganda, «Allohu akbar», deyish tushuniladi.
HAYIT TAKBIR-U TAHLIL KUNIDIR
(Takbir aytish sunnatini tiriltiring!)
Hayit kuninig odoblaridan va amallaridan biri takbir aytishdir. Takbir aytish deganda, «Allohu akbar», deyish tushuniladi.
Alloh taolo Ramazon ro‘zasini farz qilganini ayta turib, jumladan shunday degan:
يُرِيدُ ٱللَّهُ بِكُمُ ٱلۡيُسۡرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ ٱلۡعُسۡرَ وَلِتُكۡمِلُواْ ٱلۡعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُواْ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَىٰكُمۡ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ١٨٥
«Alloh sizlarga osonlikni istaydi va sizlarga qiyinlikni istmaydi. Sanog‘ni mukammal qilishingiz va sizni hidoyatga boshlagan Allohni ulug‘lashingiz uchun». (Baqara surasi, 185-oyat).
Oyati karimadagi «Allohni ulug‘lashingiz uchun» degan so‘zni aniqroq aytadigan bo‘lsak, «Takbir aytishingiz uchun» bo‘ladi.
Demak, Alloh taolo bu oyatda musulmonlarga ro‘zani farz qilishi, unda yengillikni joriy qilishi, ro‘zani farz qilish bilan ummati Muhammadga osonlikni iroda qilishi – bularning barcha-barchasini «musulmonlar takbir aytishi uchun» qilganini ta’kidlamoqda. Binobarin, bu kunda takbir aytishga ko‘proq e’tbor berish kerak.
Valid ibn Muslim aytadi: «Avza’iy va Molik ibn Anasdan ikki hayitda takbirni oshkor aytish haqida so‘radim. Ular: «Ha, Abdulloh ibn Umar Fitr kuni imom chiqqunicha takbirni oshkora aytib turar edi», dedilar».
Ibn Abu Shayba imom Zuhriydan rivoyat qiladi: «Odamlar manzillaridan chiqqandan boshlab, to nomozgohgacha, hatto imom chiqgunicha takbir aytishar edi. Imom chiqqach, jim bo‘lishar va u tabir aytganda takbir aytishar edi».
Takbirni to‘liqroq aytmoqchi bo‘lgan kishi Ibn Mas’ud roziyallohu anhudan naql qilingan quyidagi takbirni aytadi:
«اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ، لَا إِلهَ إِلاَّ اللَّهُ، واللَّهُ أكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ ولِلَّهِ الْحَمْدُ».
«Allōhu akbar! Allōhu akbar! Lā ilāha illallōhu vallōhu akbar! Allōhu akbaru va lillāhil-h:amd».
Ma’nosi: «Alloh ulug‘dir! Alloh ulug‘dir! Allohdan o‘zga iloh yo‘q! Va Alloh ulug‘dir! Alloh ulug‘dir! Allohga hamdlar bo‘lsin!».
Takbir Ramazon hayiti aslida hayit namozi vaqtiga qadar aytiladi. Biz bu yil takbirni zuho namozini ado etguncha aytsak ham bo‘ladi.
Bizda odatda qurbon hayitida takbir aytish bor, ammo Ramazon hayitida bunga ko‘pchilik bee’tibor bo‘ladi. Buning ustiga, so‘ngi yillarda shunday ulug‘ zikr, Parvardigorimizni ulug‘lash, Unga shukr keltirish mazmunidagi, bandaligimizning e’tirofi o‘laroq aytiladigan ushbu buyuk zikr ‒ «Alloh ulug‘dir» deyish ayrim nokassalarning tashviqotu tasarruflari sababli vahimali, ba’zan salbiy iboraga aylanib ham qoldi. Ayniqsa, ayrim kishilar ongida bu hol yaxshigina yomon taassurot qoldirgan. Biz ushbu nohaq va noto‘g‘ri talqinni yo‘q qilish uchun ham ushbu kunlarda takbiru tahlilni ko‘paytirishimiz va baralla aytishimiz lozim. Shu bois, fursatdan foydalanib, takbir aytish sunnatini tiriltiring!
Barchalaringizga Ramazon hayiti muborak bo‘lsin!